PCCC tại nơi làm việc - 5 điều quan trọng cần chú ý

TÓM TẮT 30 GIÂY

An toàn PCCC tại nơi làm việc gồm báo cháy phù hợp, lối thoát nạn thông thoáng và thiết bị chữa cháy sẵn sàng.
Cơ sở cần huấn luyện nhân viên theo quy định hiện hành.
Cơ sở cần kiểm tra và bảo trì thiết bị định kỳ.

Phòng cháy chữa cháy (PCCC) bảo vệ tài sản, tính mạng con người và môi trường khỏi nguy cơ cháy nổ. Cơ sở kinh doanh, văn phòng, nhà xưởng và trụ sở hành chính có nguy cơ cao. Nơi đó tập trung nhiều thiết bị điện, hóa chất và vật liệu dễ cháy.

Theo số liệu từ Bộ Công An, năm 2022 Việt Nam ghi nhận hơn 3.000 vụ cháy, nổ lớn nhỏ. Thiệt hại tài sản ước tính hơn 1.000 tỷ đồng và hơn 100 người chết. Vì vậy cơ sở cần áp dụng biện pháp PCCC hiệu quả và tuân thủ nghiêm các tiêu chuẩn, quy định hiện hành. Các hội nghị quốc tế và Tổ chức Phòng cháy chữa cháy Toàn cầu cũng có báo cáo về nguyên nhân cháy. Có 70% vụ cháy tại cơ sở kinh doanh do sự cố điện hoặc lơ là bảo trì các hệ thống an toàn.

Phòng ngừa cháy nổ là nghĩa vụ pháp lý và là trách nhiệm với cộng đồng, người lao động. Bài này trình bày các biện pháp PCCC cần thiết cho cơ sở kinh doanh và trụ sở cơ quan. Bài đi từ thiết kế – thẩm duyệt – nghiệm thu hệ thống PCCC đến bảo vệ khu vực dễ cháy. Sau đó bài nêu cách trang bị, duy trì thiết bị PCCC và lợi ích của việc tuân thủ.

Table of Contents

I. Các khu vực dễ cháy cần được bảo vệ

1. Nhà kho và khu vực lưu trữ

Nhà kho và khu lưu trữ chứa nhiều vật liệu dễ cháy như giấy, vải, gỗ và sản phẩm hóa chất. Theo thống kê của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, nhà kho chiếm hơn 25% vụ cháy công nghiệp năm 2022. Nhiều chuyên gia khuyến nghị lắp hệ thống PCCC tại nhà kho là ưu tiên hàng đầu.

Các biện pháp cụ thể gồm:

Lắp hệ thống phun nước tự động và hệ thống báo khói.
Nối hệ thống báo cháy tự động trực tiếp với trung tâm cứu hỏa gần nhất, theo TCVN 2622:1995 – “Phòng cháy, chống cháy cho nhà và công trình”.
Bố trí bình chữa cháy ở vị trí chiến lược trong nhà kho.
Giữ lối thoát hiểm không bị cản trở.
Sắp xếp vật liệu dễ cháy khoa học để tránh cháy lan nhanh.

2. Phòng điều khiển điện – khu vực bố trí tủ bảng điện và máy phát

Hệ thống điện là nguyên nhân phổ biến nhất gây cháy tại cơ sở kinh doanh, nhất là do quá tải hoặc sự cố kỹ thuật. Báo cáo từ Hội nghị PCCC 2022 chỉ ra hơn 40% vụ cháy lớn tại cơ sở sản xuất kinh doanh bắt nguồn từ điện. Phòng điều khiển điện cần có hệ thống ngắt điện tự động khi quá tải. Thiết bị phát hiện quá tải và bộ phận điều khiển phải được kiểm tra định kỳ. Thiết bị cũng cần bảo trì thường xuyên. Căn cứ: TCVN 7568-14:2025 – “Hệ thống báo cháy – Thiết kế, lắp đặt”.

Kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hệ thống điện là bắt buộc. Thông tư 08/2018/TT-BCT quy định doanh nghiệp kiểm tra hệ thống điện ít nhất mỗi năm một lần.

3. Khu vực chứa hóa chất

Cơ sở lưu trữ hoặc sử dụng hóa chất dễ cháy có nguy cơ cháy nổ rất cao. Theo Cục Quản lý An toàn và Bảo vệ Môi trường, việc không kiểm soát tốt hóa chất dễ cháy gây hơn 15% vụ cháy lớn tại Việt Nam. Khu vực chứa hóa chất phải tuân thủ Nghị định 79/2014/NĐ-CP về quản lý an toàn PCCC.

Khu vực này cần:

Hệ thống thông gió và báo cháy tự động.
Bình chữa cháy CO2 và thiết bị chữa cháy chuyên dụng cho đám cháy hóa chất.
Khu lưu trữ riêng biệt, có biển cảnh báo nguy hiểm rõ ràng.
Nhân viên được huấn luyện cách xử lý sự cố cháy nổ liên quan đến hóa chất.

4. Khu vực bếp

Bếp nhà hàng hoặc bếp dùng gas, bếp điện có nguy cơ cháy nổ cao. Báo cáo từ Hội nghị PCCC 2022 cho thấy hơn 30% vụ cháy nhỏ tại cơ sở kinh doanh xảy ra ở khu bếp do sơ suất khi nấu nướng. Vì vậy bếp cần hệ thống báo cháy và chữa cháy chuyên dụng. Xem thêm bài về điều tra nguyên nhân cháy trong nhà bếp.

Theo QCVN 06:2020/BXD, thiết bị gas phải tuân thủ tiêu chuẩn an toàn cháy nổ. Bình gas phải được kiểm tra định kỳ để tránh rò rỉ. Bếp nên có thiết bị báo động tự động và vòi chữa cháy phù hợp với môi trường nhà bếp.

phòng cháy chữa cháy kho hóa chất đòi hỏi kỹ thuật cao

II. Các biện pháp an toàn PCCC tại cơ sở kinh doanh và văn phòng

1. Xây dựng và tuân thủ phương án PCCC

Nghị định 136/2020/NĐ-CP yêu cầu bắt buộc phải xây dựng phương án PCCC tại cơ sở. Mọi cơ sở kinh doanh và trụ sở cơ quan công quyền phải có kế hoạch PCCC được cơ quan chức năng phê duyệt trước khi hoạt động.

>>> Download mẫu văn bản phương án chữa cháy tại cơ sở <<<

Kế hoạch phải nêu các bước xử lý khi xảy ra cháy nổ, lộ trình thoát hiểm cho nhân viên và phương án di tản an toàn.

LƯU Ý
Không tuân thủ có thể bị phạt từ 20 triệu đến 50 triệu đồng theo Nghị định 136. Cơ sở có thể bị đình chỉ hoạt động nếu tình trạng an toàn cháy nổ không được đảm bảo.

2. Trang bị và bảo dưỡng các thiết bị chữa cháy

Cơ sở kinh doanh phải trang bị đủ bình chữa cháy, vòi phun nước và hệ thống báo cháy. Theo TCVN 7026:2013, bình chữa cháy bọt và CO2 phải được bố trí ở các khu vực chiến lược trong tòa nhà và được kiểm tra định kỳ. Hệ thống phun nước tự động là yêu cầu bắt buộc theo TCVN 7336:2021 và tiêu chuẩn quốc tế NFPA 13.

Nghị định 136/2020/NĐ-CP bắt buộc kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ thiết bị chữa cháy. Cơ sở phải đảm bảo mọi thiết bị PCCC hoạt động tốt và dùng được ngay khi có sự cố.

3. Kiểm tra định kỳ và bảo trì thiết bị

Hệ thống điện, hệ thống báo cháy và hệ thống phun nước tự động phải được kiểm tra định kỳ ít nhất mỗi quý. Việc này giữ thiết bị luôn sẵn sàng ứng phó mọi tình huống. Thông tư 08/2018/TT-BCT quy định doanh nghiệp phải có lịch kiểm tra cụ thể và hồ sơ bảo dưỡng. Hồ sơ này giúp tránh vi phạm khi cơ quan chức năng kiểm tra.

4. Đảm bảo lối thoát hiểm và chiếu sáng khẩn cấp

Lối thoát hiểm và chiếu sáng khẩn cấp là yếu tố cực kỳ quan trọng, nhất là tại cơ sở kinh doanh và trụ sở cơ quan. Lối thoát hiểm phải được thiết kế hợp lý, luôn mở rộng và không bị cản trở. Nhờ đó người trong tòa nhà thoát ra nhanh khi có sự cố.

Đèn chiếu sáng khẩn cấp là bắt buộc theo QCVN 06:2020/BXD và TCVN 3890:2023. Đèn phải đủ sáng để dẫn đường cho người di tản ngay cả khi mất điện. Đèn thoát hiểm cần đặt ở vị trí dễ thấy và tự hoạt động khi điện chính ngừng.

Các lối thoát hiểm cũng phải tuân thủ Nghị định 136/2020/NĐ-CP để luôn sẵn sàng hoạt động. Nhờ vậy tránh hỗn loạn và giảm thương vong trong tình huống khẩn cấp.

III. Các thiết bị phòng cháy cần thiết tại nơi làm việc và cơ sở kinh doanh

1. Hệ thống báo cháy tự động

Hệ thống báo cháy tự động phát hiện và cảnh báo nguy cơ cháy nổ. Theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7568-14:2025:2001, mọi cơ sở kinh doanh, văn phòng và cơ quan nhà nước phải lắp hệ thống này. Hệ thống phát hiện nhanh nhiệt độ cao, khói hoặc khí cháy. Khi phát hiện nguy cơ cháy, hệ thống phát tín hiệu cảnh báo để kích hoạt hệ thống chữa cháy và giúp mọi người di tản kịp thời.

Thống kê từ Cục Phòng cháy chữa cháy cho thấy hệ thống này giảm tới 50% thiệt hại do cháy nổ tại cơ sở kinh doanh năm 2020. Như vậy hệ thống báo cháy vừa là yêu cầu pháp lý, vừa có lợi ích thực tế trong bảo vệ tài sản và con người.

2. Hệ thống chữa cháy tự động

Hệ thống chữa cháy tự động, nhất là hệ thống phun nước tự động (sprinkler), là phần không thể thiếu của biện pháp an toàn PCCC. Theo TCVN 7336:2021, hệ thống này phải lắp tại khu vực nguy cơ cao như nhà kho, bãi đỗ xe ngầm và các tầng thấp của tòa nhà cao tầng. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng cho phép, hệ thống tự phun nước để dập lửa trước khi lan rộng.

Hệ thống này dập cháy nhanh và bảo vệ tài sản trước khi lực lượng cứu hỏa đến. Số liệu từ Hội nghị PCCC Toàn quốc năm 2022 nêu rõ điều này. Trong 80% vụ cháy có lắp hệ thống chữa cháy tự động, thiệt hại tài sản giảm đáng kể. Thời gian khống chế đám cháy cũng giảm đáng kể.

3. Bình chữa cháy và các thiết bị chữa cháy khác

Bình chữa cháy gồm bình CO2, bình bọt và bình bột. Đây là thiết bị phòng cháy cơ bản, cần có tại mọi cơ sở kinh doanh. Theo TCVN 7026:2013, bình phải đặt ở vị trí chiến lược trong tòa nhà và dễ tiếp cận. Nhân viên phải dùng được ngay khi cần.

Cơ sở cũng phải trang bị đủ vòi chữa cháy và thiết bị khác như mặt nạ phòng độc, và bảo dưỡng định kỳ. Thông tư 08/2018/TT-BCT quy định doanh nghiệp kiểm tra và bảo dưỡng bình chữa cháy ít nhất một lần mỗi năm.

4. Hệ thống đèn thoát hiểm và đèn chiếu sáng khẩn cấp

Theo QCVN 06:2020/BXD, mọi tòa nhà công nghiệp, văn phòng và cơ quan nhà nước phải có hệ thống đèn thoát hiểm và đèn chiếu sáng khẩn cấp. Khi mất điện hoặc có cháy, đèn chiếu sáng khẩn cấp cho đủ ánh sáng để mọi người di tản an toàn. Đèn thoát hiểm chỉ dẫn lối thoát rõ ràng và chính xác.

hệ thống chữa cháy tự động dành cho văn phòng

IV. Huấn luyện PCCC cho nhân viên và kiểm tra định kỳ

1. Huấn luyện PCCC cho nhân viên

Nghị định 136/2020/NĐ-CP bắt buộc huấn luyện an toàn PCCC cho nhân viên. Mọi nhân viên phải được huấn luyện cách xử lý sự cố cháy nổ, cách dùng thiết bị chữa cháy và cách di tản an toàn. Cơ sở nên tổ chức khóa huấn luyện định kỳ, gồm cả lý thuyết lẫn thực hành.

Theo khảo sát từ Tổ chức Phòng cháy chữa cháy Quốc tế (NFPA), doanh nghiệp huấn luyện PCCC định kỳ giảm tới 30% nguy cơ cháy. Các doanh nghiệp này cũng giảm 40% thiệt hại tài sản so với doanh nghiệp không huấn luyện.

2. Kiểm tra định kỳ các thiết bị PCCC

Kiểm tra định kỳ giữ thiết bị PCCC luôn hoạt động tốt. Theo Nghị định 79/2014/NĐ-CP, doanh nghiệp phải kiểm tra hệ thống báo cháy, hệ thống chữa cháy tự động và các thiết bị chữa cháy khác ít nhất mỗi quý. Bỏ kiểm tra định kỳ có thể làm thiết bị mất hiệu lực và bị phạt theo quy định pháp luật.

V. Lợi ích của việc tuân thủ các biện pháp an toàn PCCC

1. Bảo vệ tài sản

Thiết bị PCCC được trang bị và duy trì tốt giúp bảo vệ tài sản khỏi cháy nổ. Báo cáo từ Bộ Công An cho thấy doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ biện pháp an toàn PCCC giảm tới 80% thiệt hại tài sản khi có cháy. Nhờ đó doanh nghiệp giữ được tài sản và hoạt động sản xuất kinh doanh không bị gián đoạn.

2. Bảo vệ tính mạng con người

Cháy nổ gây thiệt hại tài sản và đe dọa trực tiếp tính mạng con người. Theo số liệu từ Cục PCCC và CNCH, năm 2022 các vụ cháy làm chết hơn 100 người. Tuân thủ nghiêm biện pháp an toàn PCCC giúp giảm thương vong và bảo đảm an toàn cho nhân viên, khách hàng và cư dân trong khu vực.

3. Tránh các khoản phạt và trách nhiệm pháp lý

Vi phạm quy định PCCC có thể bị phạt nặng theo Nghị định 136/2020/NĐ-CP. Mức phạt từ 20 triệu đến 50 triệu đồng, thậm chí đình chỉ hoạt động. Tuân thủ nghiêm quy định giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và duy trì hoạt động ổn định, lâu dài.

Hệ thống phòng cháy chữa cháy là bắt buộc phải trang bị

Phòng cháy chữa cháy là yếu tố không thể thiếu tại mọi cơ sở kinh doanh, văn phòng và trụ sở cơ quan. Biện pháp an toàn PCCC bảo vệ tài sản và tính mạng con người, giữ hoạt động kinh doanh không bị gián đoạn. Tuân thủ nghiêm pháp luật về PCCC giúp doanh nghiệp tránh rủi ro pháp lý và bảo vệ uy tín.

Mỗi doanh nghiệp cần nhận thức rõ tầm quan trọng của PCCC và thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn. Đầu tư vào hệ thống PCCC là nghĩa vụ pháp lý và là khoản đầu tư lâu dài cho sự an toàn, phát triển bền vững.